Herkomst van het woord pogrom
Pogrom is een woord dat uit het Russisch komt. Het werd voor het eerst gebruikt in de negentiende eeuw. In het Russisch betekent het letterlijk ‘relletje’, vernietiging of verwoesting. Het woord werd gebruikt om het geweld aan te duiden in Oost-Europa, vooral in het oude Rusland. Vaak werden deze gewelddadige uitbarstingen georganiseerd of toegelaten door duidelijke vijandigheid tegen bepaalde groepen, zoals de Joodse gemeenschap. Het begrip werd later overgenomen in andere talen, waaronder het Nederlands, om soortgelijke gebeurtenissen aan te duiden.
Wat gebeurde er tijdens een pogrom
Tijdens een pogrom werden mensen aangevallen vanwege hun afkomst of religie. Het ging hierbij niet alleen om vechtpartijen, maar meestal om
- plunderingen
- brandstichting
- mishandeling
- moord
Winkels en huizen werden leeggeroofd of kapotgemaakt. Vaak deden veel mensen mee, en soms keek de politie weg of hielp zelfs mee. Veel slachtoffers van deze gewelddaden konden nergens heen en moesten vluchten voor hun leven. Vooral Joden zijn in de geschiedenis vaak slachtoffer geweest van pogroms, maar ook andere minderheden kregen ermee te maken. De angst en pijn die hierdoor ontstond, heeft diepe sporen nagelaten in families en hele gemeenschappen.
Pogroms in de geschiedenis
Pogroms kwamen vooral veel voor in het Oost-Europa van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. In <strong Rusland en Oekraïne braken ze regelmatig uit, vooral in tijden dat het slecht ging in het land. Mensen zochten dan vaak een zondebok, iemand om de schuld te geven. De Joodse gemeenschappen leefden vaak apart, hadden hun eigen gewoontes en werden daardoor sneller als ‘anders’ gezien. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er veel pogroms geweest, bijvoorbeeld in Polen en de Sovjet Unie. De bekendste pogrom in West-Europa is de Kristallnacht uit 1938 in nazi-Duitsland, waarbij duizenden Joodse winkels, woningen en synagogen werden vernield. Kristallnacht wordt gezien als een van de grootste georganiseerde pogroms van die tijd en vormde het begin van nog veel meer geweld richting Joden in de oorlog.
Het woord pogrom vandaag de dag
Tegenwoordig wordt het woord pogrom soms nog gebruikt als er ergens in de wereld geweld uitbreekt tegen een groep mensen, vooral als hun afkomst, religie of cultuur de reden is. Toch gaat het dan vaak om heftige, georganiseerde of toegelaten aanvallen waarbij de slachtoffers nergens veilig zijn.
Pogroms worden nog steeds gezien als ernstige vormen van haat en discriminatie. Het begrip roept direct beelden op van angstige menigten, vernielde huizen en hele wijken die in rouw zijn. Veel mensen gebruiken het woord met respect voor de slachtoffers uit het verleden. Het herinnert ons eraan om waakzaam te blijven voor onverdraagzaamheid en haat in de samenleving, zodat zulke gebeurtenissen niet opnieuw gebeuren.
Meest gestelde vragen over pogroms
-
Waarom werden pogroms vaak tegen Joden gericht?
Pogroms werden vaak tegen Joden gericht omdat zij als ‘anders’ werden gezien en snel als zondebok werden aangewezen. In tijden van onrust of crisis kregen minderheden zoals Joden vaak de schuld van problemen in het land.
-
Kwamen pogroms alleen voor in Rusland?
Pogroms kwamen vooral voor in Rusland en Oost-Europa, maar ook in andere landen zijn er pogroms geweest. Een bekend voorbeeld is de Kristallnacht in Duitsland.
-
Wat was het gevolg van een pogrom voor de slachtoffers?
Nadat mensen een pogrom hadden meegemaakt, waren ze vaak alles kwijt. Ze verloren hun huis, hun spullen en soms hun familieleden. Veel slachtoffers moesten vluchten en ergens anders een nieuw leven proberen op te bouwen.
-
Wordt het woord pogrom nog steeds gebruikt?
Het woord pogrom wordt nog steeds gebruikt om ernstige, gewelddadige aanvallen op groepen mensen te beschrijven, vooral als deze worden georganiseerd of toegelaten door de overheid of een grote groep mensen.