Voetbal is niet door één persoon bedacht. De sport zoals wij die kennen, ontstond in Engeland in de negentiende eeuw, maar de wortels gaan veel verder terug in de geschiedenis. Van chaotische volksspelen in de middeleeuwen tot georganiseerde wedstrijden op Engelse kostscholen: de vraag wie heeft voetbal bedacht heeft geen simpel antwoord. Maar er zijn wel duidelijke momenten en mensen aan te wijzen die de sport hebben gevormd.
Vroege vormen van voetbal over de hele wereld
Al eeuwen voor Christus speelden mensen spellen waarbij ze een bal met de voet voortbewogen. In China bestond een spel dat “cuju” heette, waarbij spelers een bal in een net moesten schoppen. Dit spel werd gespeeld tijdens de Han-dynastie, ongeveer 200 jaar voor Christus. Ook in Japan, Griekenland en het Romeinse Rijk waren soortgelijke spellen bekend.
In Europa speelden mensen in de middeleeuwen ruige volksspellen waarbij hele dorpen het tegen elkaar opnamen. Er waren nauwelijks regels. Honderden mensen deden mee, de speelvelden waren enorm groot en geweld was eerder regel dan uitzondering. Dit soort spellen had weinig gemeen met het voetbal van nu, maar het zaad was geplant.
Engeland als bakermat van het moderne voetbal
Het moderne voetbal is ontstaan in Groot-Brittannië, en specifieker: in Engeland. Op kostscholen zoals Eton, Rugby en Harrow speelden leerlingen in de vroege negentiende eeuw al georganiseerde balspellen. Elke school had haar eigen regels, wat voor veel verwarring zorgde als leerlingen van verschillende scholen samen wilden spelen.
De grote doorbraak kwam op 26 oktober 1863. Op die datum kwamen vertegenwoordigers van verschillende Engelse clubs samen in een taverne in Londen. Ze richtten de Football Association op, de eerste voetbalbond ter wereld. Tijdens deze bijeenkomsten werden de eerste officiële regels vastgesteld. Daarmee werd voetbal voor het eerst een georganiseerde sport met gedeelde spelregels.
Belangrijk was de scheiding die toen plaatsvond tussen voetbal en rugby. Bij rugby mocht je de bal met de handen oppakken en weglopen. Bij het nieuwe voetbal mocht dat niet. Die keuze bepaalde de richting van de sport voor altijd.
Wie heeft voetbal bedacht: was er één uitvinder?
Er is geen één persoon aan te wijzen als de uitvinder van voetbal. De sport groeide geleidelijk en werd gevormd door veel mensen tegelijk. Toch speelden een paar figuren een grote rol in de beginfase.
Ebenezer Cobb Morley wordt vaak genoemd als een van de grondleggers. Hij was een van de oprichters van de Football Association en schreef mee aan de eerste officiële spelregels. Hij werd later ook de eerste secretaris van de bond. Zijn bijdrage aan de organisatie van de sport was groot, maar ook hij “bedacht” voetbal niet alleen.
De sport was eerder het resultaat van samenwerking, discussie en compromissen tussen veel verschillende clubs en scholen. De uitvinding van voetbal is dus collectief te noemen.
Hoe verspreidde voetbal zich over de wereld?
Vanuit Engeland verspreidde voetbal zich snel naar de rest van Europa en later de hele wereld. Britse handelaren, zeelieden en arbeiders namen de sport mee naar landen als Nederland, Duitsland, Brazilië en Argentinië. Overal waar Britten kwamen, verschenen voetbalclubs.
In Nederland werd de eerste voetbalclub opgericht in 1879: HFC Haarlem. De sport groeide snel in populariteit. Aan het begin van de twintigste eeuw speelden miljoenen mensen wereldwijd voetbal. In 1904 werd de FIFA opgericht, de internationale voetbalbond die het wereldvoetbal tot op de dag van vandaag organiseert.
Van volksfeest naar mondiale sport: een tijdlijn op hoofdlijnen
- Ongeveer 200 v.Chr.: Cuju wordt gespeeld in China, een vroege vorm van voetbal.
- Middeleeuwen: Ruige volksspellen met een bal worden gespeeld in Europa, zonder vaste regels.
- Vroege negentiende eeuw: Engelse kostscholen spelen georganiseerde balspellen, elk met eigen regels.
- 1863: De Football Association wordt opgericht in Londen. De eerste officiële spelregels worden vastgesteld.
- 1872: De eerste officiële internationale wedstrijd wordt gespeeld, tussen Engeland en Schotland.
- 1879: HFC Haarlem wordt opgericht als eerste voetbalclub in Nederland.
- 1904: De FIFA wordt opgericht in Parijs.
- 1930: Het eerste wereldkampioenschap voetbal wordt gehouden in Uruguay.
Voetbal vandaag
Voetbal is uitgegroeid tot de meest bekeken en beoefende sport ter wereld. Meer dan 200 landen zijn aangesloten bij de FIFA. Elk jaar kijken miljarden mensen naar grote toernooien zoals het WK en de Champions League. Wat begon als een chaotisch volksvermaak in Engelse dorpen en scholen, is nu een mondiale sport die mensen overal verbindt.
De regels zijn door de jaren heen aangepast en verfijnd, maar de basis die in 1863 werd gelegd staat nog steeds overeind. Twee teams, één bal, twee doelen en de bedoeling om te scoren. Zo simpel, en toch zo groot.
Veelgestelde vragen
Wie heeft voetbal officieel uitgevonden?
Voetbal is niet door één persoon uitgevonden. De sport ontstond door samenwerking tussen verschillende Engelse clubs en scholen in de negentiende eeuw. De oprichting van de Football Association in 1863 wordt gezien als het officiële beginpunt van het moderne voetbal. Ebenezer Cobb Morley speelde daarin een belangrijke rol als mede-oprichter en schrijver van de eerste spelregels.
Is voetbal echt uitgevonden in Engeland?
Het moderne voetbal met vaste regels en een officiële bond is ontstaan in Engeland. Maar vroege vormen van een balspel met de voet bestonden al veel eerder in landen als China, Japan en Griekenland. Engeland wordt gezien als de bakermat van het georganiseerde voetbal zoals wij dat nu kennen.
Wanneer werden de eerste officiële spelregels van voetbal vastgesteld?
De eerste officiële spelregels van voetbal werden vastgesteld op 26 oktober 1863, tijdens de oprichtingsvergaderingen van de Football Association in Londen. Deze regels legden onder andere vast dat spelers de bal niet met de handen mochten oppakken en weglopen, wat voetbal onderscheidde van rugby.
Wanneer werd voetbal populair in Nederland?
Voetbal werd in Nederland populair aan het einde van de negentiende eeuw. De eerste Nederlandse voetbalclub, HFC Haarlem, werd opgericht in 1879. Britse handelaren en arbeiders brachten de sport mee naar ons land, waarna de populariteit snel groeide.